Szukasz pomysłu na city break w Polsce, który zostanie w pamięci na długo? Pozwól, że zabierzemy Cię do Torunia, miasta, w którym historia splata się z nowoczesnością, a każdy zakątek skrywa swoją opowieść. To malownicze miasto nad Wisłą przyciąga nie tylko miłośników architektury i historii, ale także smakoszy – słynne toruńskie pierniki to prawdziwa legenda, której tradycja sięga setek lat. Spacerując po średniowiecznym Starym Mieście, poczujesz magię dawnych czasów, a w śladach geniusza Mikołaja Kopernika odkryjesz fascynującą historię nauki. W tym przewodniku pokażemy Ci zarówno najpopularniejsze atrakcje, jak i ukryte skarby Torunia, dzięki którym Twój jednodniowy lub kilkudniowy wypad stanie się niezapomnianą przygodą. Gotowy na odkrywanie miasta pełnego smaków, historii i niezwykłych miejsc?
- O przeszłości i historii stolicy piernika
- Mapa atrakcji Torunia
- Zwiedzanie i proponowane trasy
- Bramy, baszty i mury jako pozostałości po średniowiecznym Toruniu
- Rynek Staromiejski
- Ruiny Zamków
- Ruiny Zamku Krzyżackiego
- Ruiny Zamku Dybów
- Muzeum Okręgowe w Toruniu – 7 toruńskich muzeów
- Dom Mikołaja Kopernika
- Muzeum Historii Torunia w Domu Eskenów
- Muzeum Sztuki Azji w Kamienicy pod Gwiazdą
- Muzeum Toruńskiego Piernika
- Muzeum Podróżników im. Tony’ego Halika
- Ratusz Staromiejski
- Muzeum Twierdzy Toruń
- Żywe Muzeum Piernika
- Dom Legend Toruńskich
- Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu
- Planetarium im. Władysława Dziewulskiego
- Bunkier Wisła
- Toruńskie pomniki – kolorowe akcenty miasta
- „Toruńskie Anioły” i ceramiczne figurki mieszczan toruńskich
- Średniowieczne malowidła ścienne w domach mieszczańskich
- Sakralne zabytki w Toruniu
- Twierdza Toruń czyli dawne forty
- Skąd podziwiać Toruń – najlepsze punkty widokowe
- Będąc w okolicy, koniecznie zobacz
- Przydatne źródła i materiały
O przeszłości i historii stolicy piernika
Toruń to jedno z najstarszych polskich miast, gdyż jego początki datuje się na 1233 rok, kiedy to zostało założone przez Krzyżaków. Położenie na skrzyżowaniu ważnych, europejskich szlaków kupieckich bez wątpienia przyczyniło się do wzrostu znaczenia politycznego i strategicznego miasta. Co więcej, stolica Piernika już od średniowiecza zaimponowała swoim korzennym dziedzictwem, dzięki sprowadzonym przyprawom: cynamonem, imbirem czy goździkami. Pierwsze wzmianki o piernikach pochodzą z XIV wieku, gdy piekarz Mikołaj Czanie łączył miód z okolicznych lasów, przyprawy korzenne i doskonałej jakości mąkę w wypieki luksusowe trafiające na królewskie stoły i domy bogatych mieszczan, dzięki czemu już w XVII i XVIII wieku Toruń stał się potęgą piernikarską eksportując wypieki do Rosji i Niemiec.
Mapa atrakcji Torunia
W tym artykule prezentujemy mapę atrakcji w Toruniu, które warto odwiedzić podczas wycieczki po mieście. Muszę przyznać, że poniższe punkty na mapie udało nam się odwiedzić w trakcie nie jednej lecz kilku wizyt w mieście. Miejsca są podzielone kolorystycznie, aby ułatwić ich rozróżnienie. Każdy znajdzie tutaj coś dla siebie.
- czerwony – miejsca edukacyjne, w tym muzea oraz inne obiekty wystawowe
- zielony – pomniki, rzeźby lub elementy umieszczone wzdłuż toruńskich uliczek
- żółty – elementy fortyfikacji Torunia: bramy, wieże, ruiny zamków, forty
- fioletowy – atrakcje zlokalizowane na powietrzu, w tym: place, punkty widokowe
- niebieski – pozostałe obiekty, w tym kościoły, dworzec główny czy punkt informacji turystycznej
Zwiedzanie i proponowane trasy
Toruń zachęca do odkrywania i zwiedzania jego gotyckich skarbów, chociażby dzięki dobrym połączeniom komunikacyjnym w mieście. To idealna destynacja zarówno dla osób zmotoryzowanych jak i przybywających transportem publicznym, na kilka godzin czy na kilka dni. Jeśli to wasza pierwsza wizyta w tym mieście, to zdecydowanie warto przyjechać choć na 2 dni, aby poczuć klimat miasta i zwiedzić najważniejsze atrakcje. Łącznie w Toruniu byliśmy już 4 razy, za każdym razem w ramach jednodniowej wycieczki czy to samochodem czy pociągiem. Jednak za każdym razem zawsze coś nowego uda nam się zobaczyć i coś czujemy, że za niedługo tam wrócimy.
Prócz wielu, różnorakich miejsc wartych odwiedzenia, w Toruniu znajdziecie również szlaki tematyczne idealne do wędrówek pieszych. Do najpopularniejszych z nich bez wątpienia należą: Szlak Kopernikański (najważniejsze miejsca związane z Mikołajem Kopernikiem), Szlak Piernikowy (skupia się na toruńskiej tradycji wypieku pierników), Szlak Gotycki (najważniejsze średniowieczne zabytki skupione na Starym Mieście), Szlak Krzyżacki (obejmuje ruiny zamku krzyżackiego i pozostałości po murach obronnych). Opcji zwiedzania jest wiele, my jednak proponujemy wam skorzystanie z naszej mapki z ciekawymi miejscami w Toruniu, wybranie interesujących was punktów i stworzenie własnej unikalnej trasy.
Bramy, baszty i mury jako pozostałości po średniowiecznym Toruniu
Przede wszystkim warto wspomnieć, że Toruń swoje pierwsze umocnienia w formie drewniano-ziemnych wałów posiadał już w połowie XIII wieku. Pierwsze ceglane mury Starego Miasta powstały kilkanaście lat później, a jego najstarszy odcinek wzdłuż ulicy Pod Krzywą Wieżą datuje się na lata 1246-1262! To było wówczas bez wątpienia jedno z najsilniej ufortyfikowanych miast w Europie. Mury miejskie składały się bowiem z podwójnej linii, muru wysokiego od strony miasta i muru niskiego poprzedzonego fosą za wyjątkiem strony południowej przylegającej do Wisły. Konstrukcje modyfikowano i ulepszano, aby wzmocnić i podwyższyć konstrukcje.
Najdłuższy zachowany odcinek murów miejskich ciągnie się wzdłuż Wisły, czyli królowej polskich rzek i stanowi około jedną trzecią dawnego obwodu murów Starego i Nowego Miasta. Kolejne dobrze zachowane fragmenty murów miejskich można zobaczyć także przy ulicy Podmurnej oraz w okolicach placu Dominikańskiego. Całkowita długość murów miejskich wynosiła około 3,2 kilometra, z czego 1,7 km stanowił obwód murów staromiejskich, które jednocześnie oddzielały Stare Miasto od Nowego Miasta.
Do systemu fortyfikacyjnego należały również: 2 barbakany, 14 bram i 54 baszty, do dziś jednak zachowały się jedynie 3 bramy i 9 baszt. Najsłynniejszą z baszt jest bezsprzecznie Krzywa Wieża, której nazwa pochodzi od około 140-centymetrowego odchylenia od pionu. Co ciekawe, po zaprzestaniu pełnienia funkcji militarnych baszta została przebudowana i pełniła m.in. rolę więzienia dla kobiet oraz kuźni fortecznej.
Rynek Staromiejski
Centralnym punktem na mapie Starego Miasta w Toruniu jest bez wątpienia Rynek Staromiejski. Niegdyś miejsce handlu, targów, parad, a nawet publicznych egzekucji, teraz zaś centralne miejsce spotkań i początek zwiedzania Torunia. Obecnie centralną część zajmuje monumentalny Ratusz.
Ten gotycki budynek powstawał etapami w XIII i XIV wieku. Po oblężeniu wojsk szwedzkich i późniejszym pożarze został odbudowany w XVIII wieku. Ratusz Toruński był przez wieki miejscem życia politycznego, publicznego a także handlowego, goszcząc m.in. wielkich mistrzów Zakonu Krzyżackiego oraz królów Polski. Obecnie zaś pełni funkcje kulturalne i jest udostępniony zwiedzającym w ramach jednej z ośmiu placówek Muzeum Okręgowego w Toruniu. Wnętrza kryją bogate zbiory sztuki, historii i architektury. Dodatkową atrakcją jest taras widokowy na szczycie 40-metrowej Wieży Ratuszowej, z którego rozciąga się panorama Starego Miasta.
Nieopodal Ratusza znajduje się eklektyczny Dwór Artusa, pełniący funkcję głównego salonu towarzyskiego czy barokowa Kamienica pod Gwiazdą – czyli obecne Muzeum Sztuki Dalekiego Wschodu. Ostatnim, ale nie mniej ważnym elementem Rynku Staromiejskiego jest sylwetka Mikołaja Kopernika.
Ruiny Zamków
adres: Ruiny Zamku Krzyżackiego (ul. Przedzamcze 3), Ruiny zamku Dybów (ul. Dybowska 10)
W Toruniu znajdziemy właściwie pozostałości po dwóch zamkach: Zamku Krzyżackim z XIII wieku i polskim Zamku Dybów z pierwszej połowy XV wieku. Położone po przeciwnych brzegach Wisły miasta reprezentowały niegdyś dwa różne państwa. Toruń był nadgranicznym miastem krzyżackim i bramą Prus i w związku z tym najbliższym miastem pruskim dla mieszkańców Królestwa Polskiego. Co więcej, strategiczne położenie miasta oraz liczne spotkania i wydarzenia polityczne przyczyniły się do powstania ważnych strażnic po obu stronach granicy.
Ruiny Zamku Krzyżackiego
Warto wspomnieć, że ruiny zamku krzyżackiego to pozostałości po pierwszej murowanej warowni Zakonu Krzyżackiego na terenach dawnych Prus. Kiedyś była to strategiczna fortyfikacja, strzegąca najdalej wysuniętych na południe terenów pruskich, zaś od 1454 roku zamek pozostaje w formie ruiny, po częściowym rozebraniu w trakcie powstania antykrzyżackiego.
Zamek jest udostępniony zwiedzającym i w ramach wycieczki można zobaczyć m.in. dobrze zachowane podziemia z ekspozycją, dziedziniec, fragmenty ruin części mieszkalnej a także wieży zamkowej. Ruinę można również obejrzeć powierzchownie podczas spaceru od Bramy Ciemnej lub Bramy Mostowej. Ceny biletów w 2025 roku wynoszą 12 zł (ulgowy) i 22 zł (normalny). Od kwietnia do końca września zamek czynny jest codziennie w godzinach 10:00–18:00.
Ruiny Zamku Dybów
Przy Wiśle znajduje się zaś polski zamek wzniesiony w 1424 roku jako stacja celna i siedziba polskich starostów królewskich w drodze do wówczas krzyżackiego Torunia. Powstanie zamku miało przede wszystkim demonstrować siłę Królestwa Polskiego oraz znaczenie strategiczne w obliczu konfliktów zbrojnych polsko-krzyżackich.
Zamek składał się z czterokondygnacyjnego domu mieszkalnego otoczonego murem, dziedzińca, wieży i bramy wjazdowej, całość zaś była otoczona fosą. Obecny stan zamku jest efektem wojen szwedzkich, rozbiorów Polski a także licznych walk prowadzonych w jego murach. Obiekt jest obecnie ogólnodostępny przez całą dobę i choć odwiedzany jest znacznie rzadziej niż pozostałe toruńskie zabytki, zdecydowanie warto go zobaczyć i poznać jego historię.
Muzeum Okręgowe w Toruniu – 7 toruńskich muzeów
Muzeum Okręgowe w Toruniu jest jednym z najstarszych muzeów w Polsce i składa się z kilku oddziałów, takich jak: Dom Mikołaja Kopernika, Muzeum Historii Torunia, Muzeum Sztuki Azji w Kamienicy pod Gwiazdą, Muzeum Toruńskiego Piernika, Muzeum Podróżników imieniaTony’ego Halika, Muzeum Twierdzy Toruń oraz Biblioteka Naukowa. W każdej z placówek znajdują się cenne i unikatowe eksponaty, prezentujące historię, kulturę i sztukę.
Planując wizytę w kilku oddziałach warto rozważyć zakup karnetu dwudniowego, który obowiązuje we wszystkich placówkach i kosztuje 83 zł (ulgowy) lub 100 zł (normalny). Dodatkowo każda placówka oferuje jeden dzień w tygodniu z bezpłatnym wstępem – są to zazwyczaj wtorki, środy lub czwartki. W celu zapoznania się poszczególnymi cennikami i godzinami otwarcia odsyłamy na stronę muzeum.
Dom Mikołaja Kopernika
(ul. Kopernika 15/17) – to muzeum poświęcone wybitnemu polskiemu astronomowi i jego dokonaniom. Co ciekawe, placówka mieści się w dwóch zabytkowych kamienicach należących do rodziny.
Muzeum Historii Torunia w Domu Eskenów
(ul. Łazienna 16) – muzeum przenoszące odbiorcę w czasie przez wszystkie okresy historii Torunia. Wewnątrz klimatycznej, kilkukondygnacyjnej, czternastowiecznej kamienicy poznacie również jak wyglądała codzienność jego mieszkańców.
Muzeum Sztuki Azji w Kamienicy pod Gwiazdą
(ul. Rynek Staromiejski 35) – to pierwsza w Polsce kolekcja sztuki dalekowschodniej, obejmująca zabytki z Chin, Tybetu, Korei, Wietnamu, Indii i Japonii. Wśród zabytków znajdują się między innymi: okazy ceramiki, przedmioty z brązu, porcelana, płaskorzeźby, rzeźby kamienne i drewniane, broń czy wyroby z kamieni półszlachetnych. Ekspozycja stała powstała, dzięki kolekcjonerowi Tadeuszowi Wierzejskiemu, który był jednym z najhojniejszych darczyńców po II wojnie światowej.
Muzeum Toruńskiego Piernika
(ul. Strumykowa 4) – to jedno z najbardziej wyjątkowych miejsc, poświęconych historii toruńskiego piernika. W dawnym fabrycznym budynku firmy Weesego poznajemy historię piernika od średniowieczna, aż do czasów współczesnych, technologię wypieku piernika, historię pracy w tej fabryce, składniki ciasta piernikowego oraz dzieje piernikarstwa. Wystawa w Muzeum Toruńskiego Piernika oferuje tradycyjne gabloty z eksponatami, nowoczesne efekty audiowizualne oraz interaktywne przestrzenie, które angażują całe rodziny.
Muzeum Podróżników im. Tony’ego Halika
(ul. Franciszkańska 9/11) – muzeum przedstawiające pasję do podróżowania i odkrywania różnych zakątków świata. Wystawa składa się z ponad 800 eksponatów przekazanych przez Elżbietę Dzikowską ze wspólnych wypraw odbytych z Tony Halikiem. Co ciekawe zbiór artefaktów stale się powiększa, co sprawiło, że powierzchnia muzeum została rozbudowana o dodatkową, zabytkową kamienicę czynszową.
Ratusz Staromiejski
(wspomniany powyżej przy Rynki Staromiejskim)
Muzeum Twierdzy Toruń
(ul. Wały Generała Sikorskiego 23) – wspomniane poniżej przy Twierdzy Toruń
Żywe Muzeum Piernika
adres: ul. Rabiańska 9, Toruń
Żywe Muzeum Piernika to forma interaktywnego poznania historii toruńskiego piernikarstwa, za pomocą wszystkich zmysłów. Goście odwiedzający mają okazję aktywnie wziąć udział w tradycyjnym wypieku pierników według starych receptur przy użyciu tradycyjnych narzędzi. Tworzenie pierników rozpoczynamy od stworzenia ciasta, a następnie umieszczenie w ozdobnych formach. Dodatkowo jest możliwość przyozdobienia pierników kolorowym lukrem według własnego projektu. W międzyczasie zapoznajemy się z historią piernika, korzennych tradycjach czy wystawą XIX-wiecznej manufaktury z oryginalnymi maszynami, zabytkowymi piecami i kolekcją form. To muzeum w szczególności przypadnie do gustu młodszym jak i starszym, a proces przygotowywania pierników zdecydowanie pochłonie każdego.
Ceny biletów wynoszą: 37 zł/ 42 zł (ulgowy/normalny) – stan na 2025 r. Bilety warto zarezerwować wcześniej, w związku z dużym zainteresowaniem. Aktualne godziny otwarcia i możliwość kupna biletu na stronie internetowej muzeum.
Dom Legend Toruńskich
adres: ul. Szeroka 35, Toruń
To wyjątkowe połączenie interaktywnego muzeum z teatrem. Miejsce, w którym przeniesiesz się w czasie i zapoznasz z sześcioma instalacjami nawiązującymi do magicznych opowieści o mieście i jego historii. Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem, który dostosowuje scenariusz do wieku gości. Czas zwiedzania to około 45 minut. Wystawa znajduje się w piwnicach gotyckiej kamienicy na Starym Mieście. Ceny biletów wynoszą: 24 zł/29 zł (ulgowy/normalny).
Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu
To kolejna muzealna atrakcja w Toruniu, której warto się przyjrzeć. Muzeum Etnograficzne składa się z dwóch części: niewielkiego skansenu wzdłuż budynku oraz wystawy „Tajemnice codzienności”, która przedstawia życie mieszkańców okolicznych wsi i miasteczek sprzed około 150 lat. Na wystawie odwiedzający mogą zobaczyć dawne pomieszczenia z oryginalnym wyposażeniem, ukazujące, jak dawniej jedzono, pracowano i świętowano.
W parku etnograficznym o powierzchni 2 ha zgromadzono drewniane chałupy z wyposażeniem, młyn wodny, wiatrak oraz remizę strażacką. To wyjątkowa enklawa etnograficzna w samym sercu miasta, pozwalająca przenieść się w czasie. Wstęp do muzeum w środy jest bezpłatny, natomiast w pozostałe dni bilety kosztują 18 zł (ulgowy) i 26 zł (normalny).
Planetarium im. Władysława Dziewulskiego
adres: ul. Franciszkańska 15, Toruń
Czym byłaby wizyta w mieście Kopernika bez wizyty w planetarium? Zatem koniecznie zajrzyjcie do Planetarium imienia Władysława Dziewulskiego – prawdziwego Centrum Popularyzacji Kosmosu. To miejsce, gdzie nie tylko odkryjecie magię kosmosu na interaktywnych wystawach ale także obejrzycie ponad 6 tysięcy gwiazd w trakcie seansu na sztucznym niebie. To najlepiej wyposażony obiekt w Polsce i co ciekawe zlokalizowany w dawnym zbiorniku gazowym z XIX wieku, co dodatkowo dodaje uroku temu miejscu. Przed wizytą warto zapoznać się z repertuarem seansów i cenami biletów na konkretne wystawy, bezpośrednio na stronie planetarium. W 2022 roku, w trakcie naszej majowej wizyty zdecydowaliśmy się na odwiedzenie wystawy interaktywnej Geodium.
Bunkier Wisła
adres: ul. Bulwar Filadelfijski 10 (przy Bramie Klasztornej), Toruń
Jedną z pierwszych atrakcji napotkanych idąc z dworca kolejowego w stronę zabytkowego Starego Miasta jest żelbetowy schron przeciwlotniczy w formie krytej szczeliny (Luftschutz Deckungsgraben im Beton). Obiekt powstał w 1943 roku i mógł pomieścić 100 osób. Miał być schronieniem dla pracowników pobliskiego portu na Wiśle i ewentualnie załogi obsługującej pobliski zbiornik gazu.
Zwiedzanie schronu to interaktywna symulacja nalotu lotniczego na miasto. I faktycznie dzięki głośnikom, światłu i efektom specjalnym można poczuć się, jak podczas bombardowania, doświadczając zagrożenia na własnej skórze. W trakcie pokazu towarzyszą animatorzy w mundurach, którzy wydają polecenia i wprowadzają uczestników w sytuację historyczną. Pokaz trwa około 15 minut. Ze względu na intensywne efekty dźwiękowe i świetlne, nie jest zalecany osobom wrażliwym.
Schron jest czynny od połowy kwietnia do końca października, a przed wizytą warto sprawdzić aktualne informacje na oficjalnej stronie obiektu.
Toruńskie pomniki – kolorowe akcenty miasta
Toruńskie uliczki kryją w sobie wiele fascynujących rzeźb ulicznych. Ich widok skłania nas do zadawania pytań: kim są te postacie i jakie historie skrywają?
- Pomnik Mikołaja Kopernika (Rynek Staromiejski) – pomnik upamiętniający postać toruńskiego astronoma trzymającego astrolabium i wskazującego palcem na niebo.
- Rzeźba Osiołka (Rynek Staromiejski) – miejsce, gdzie znajdował się pręgierz – czyli sposób karania mieszkańców za różne przewinienia. Sam osiołek z blachą na grzbiecie pełnił funkcję edukacyjną i służył do karania niezdyscyplinowanych żołnierzy.
- Fontanna Flisaka (Rynek Staromiejski, między Ratuszem, a budynkiem Poczty) – nawiązanie do legendy o pladze żab, która przed wiekami opanowała Toruń. Wówczas ogłoszono konkurs na uwolnienie miasta od ogromnej ilości żab. Wybawcą okazał się flisak grający na skrzypcach, swoją melodią wyprowadził żaby poza granice miasta.
- Pomnik Filusia (północno-wschodni narożnik Rynku Staromiejskiego) – czworonożny towarzysz znanego bohatera rysunkowych historyjek – Profesora Filutka publikowanych w krakowskim tygodniku kulturalnym „Przekrój”. Filuś to kundelek, czekający na swojego Pana z melonikiem i parasolem.
- Smok Toruński (ul. Przedzamcze, nad Strugą Toruńską) – ceramiczna figura smoka symbolizująca rzekome dwukrotne pojawienie się potwora na Przedzamczu w XVIII wieku
- Toruńska Przekupka (Rynek Nowomiejski) – nawiązuje do dawnych targów i handlu w obrębie Rynku Nowomiejskiego, w tym corocznego Jarmarku Katarzyńskiego. Przekupka trzyma w rękach gęś i kosz jaj, a u stóp ma wagę.
- Pomnik Piernikarki Toruńskiej (skrzyżowanie ul. Królowej Jadwigi i Małe Garbary) – rzeźba upamiętnia toruńskie tradycje piernikarskie, nawiązując do niedalekiej fabryki pierników Weese i słynnych „katarzynek”.
- Blaszany Kot (dach kamienicy przy Rynku Staromiejskim 8) – pomnik kota symbolizuje legendę o chłopcu Józku i jego kocie. Wspólnie spędzali czas na zabawie, a po wybuchu wojny osamotniony kot wchodził na dach wypatrując chłopca. Pewnego dnia, w gorący dzień kocie łapy przywarły do rozgrzanej smoły na zawsze.
„Toruńskie Anioły” i ceramiczne figurki mieszczan toruńskich
Jeśli spodobały Ci się zwierzęce pomniki w Toruniu, z pewnością zainteresują Cię także figurki mieszczan ukryte na gotyckich murach miasta. Te ceramiczne postacie zostały stworzone przez toruńskich artystów, aby ożywić zabytkową architekturę, nadając miastu artystycznego klimatu i przyciągając uwagę przechodniów oraz turystów do detali historycznych i architektonicznych. Figurki przypominają o ludziach i czasach z dawnych epok. Znaleźć je można :
- grupa mieszczan na murze przy ul. Podmurnej (między ul. Szewską, a ul. Podmurną 60),
- grupa czytelników na murze przy ul. Podmurnej (między basztą Koci Łeb, a budynkiem CSW),
- grupa kur na murze przy ul. Podmurnej 103
- grupa mieszczan w niszach okiennych dziedzińca Ratusza Staromiejskiego,
- grupa aniołków w oknach Ośrodka Czytelnictwa Chorych i Niepełnosprawnych (ul. Szczytna 13)
Od maja 2025 roku mieszkańcy i turyści mogą spacerować szlakiem „Śladem Toruńskich Aniołów”. To świeża inicjatywa Biura Toruńskiego Centrum Miasta, która polega na wzbogacaniu przestrzeni publicznej Torunia figurkami aniołków – postaci dobrze znanej z miejskiego herbu. Aniołki będą montowane w miejscach powiązanych z ich atrybutami, m.in. na elewacjach, parapetach i w wnękach budynków. Projekt jest nowy i będzie stopniowo rozszerzany również poza ścisłe centrum miasta. W związku z powstaniem szlaku artystycznego stworzono również mapę i aplikację mobilną, które zachęcają do odkrywania Torunia i jego atrakcji.
Średniowieczne malowidła ścienne w domach mieszczańskich
Zabytki gotyckie są wszechobecną częścią dziedzictwa Torunia – mówi się, że co drugi dom na Starym Mieście ma gotycką bryłę. W wielu kamienicach mieszczańskich zachowały się do dziś średniowieczne malowidła ścienne – barwne polichromie pokrywające wnętrza, a niekiedy również elewacje budynków. Główną tematyką są sceny rodzajowe, biblijne, motywy roślinne oraz postacie mieszczan. Większość polichromii powstała w XIV i XV wieku i mimo upływu stuleci zachowała się do dziś. Obecnie najłatwiej można je znaleźć m.in. przy ulicach: Szerokiej 16, Szerokiej 22 (wnętrze sklepu Biedronka), Szczytnej 2 i Szczytnej 15 (Jan Olbracht Browar Staromiejski).
Sakralne zabytki w Toruniu
Toruń zachwyca wybitnymi zabytkami sakralnymi, przede wszystkim gotyckimi kościołami na Starym i Nowym Mieście. Obiekty te mają bogatą historię, unikalne detale architektoniczne i niektóre z nich znajdują się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Monumentalne budowle stanowią wyjątkowe przykłady średniowiecznej architektury, świadczące o przedrozbiorowej świetności miasta. Poniżej przedstawiamy cztery najważniejsze kościoły, które zdecydowanie warto odwiedzić:
- Bazylika Katedralna św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty (ul. Mikołaja Kopernika 6) – monumentalna, gotycka świątynia pochodząca z XIV-XV wieku. To zarówno miejsce chrztu świętego słynnego astroma Mikołaja Kopernika jak i wizyt prawie wszystkich polskich królów oraz dom dla największego dzwonu w Polsce (Tuba Dei). Wnętrze katedry skrywają zabytkowe polichromie i dzieła sztuki symbolizujące wysoką rangę ekonomiczną Torunia w hanzeatyckiej Europie.
- Kościół pw. Ducha Świętego (Rynek Staromiejski – ul. Piekary 24) – późnobarokowa świątynia powstała w XVIII wieku dla protestantów. Jest przykładem jawnej nietolerancji religijnej w XVIII-wiecznej Polsce. Mimo, że wnętrze kościoła jest skromne to w oczy rzuca się kilka cennych detali i dzieł sztuki.
- Dawny Kościół Ewangelicki Trójcy Świętej (ul. Rynek Nowomiejski 28) – neoromański kościół zbudowany w 1842 roku na planie wcześniejszego średniowiecznego Ratusza Nowomiejskiego. Obecnie budynek jest własnością fundacji Tumult, która przekształciła go na własne potrzeby, w tym na salę kinową.
- Ruiny kościoła św. Mikołaja i klasztoru dominikanów (Plac Dominikański) – pozostałości po XIII-wiecznym gotyckim zespole klasztornym, niegdyś zaś największa budowla Nowego Miasta i jedyna toruńska świątynia zlokalizowana w granicach murów miejskich. W 1 połowie XIX wieku został rozebrany przez władze pruskie. Do dziś zachowały się jedynie zarysy kościoła i łuku triumfalnego oraz kilka elementów zabytkowego wyposażenia wnętrza. To jedna z największych strat kulturowych w historii Torunia.
Twierdza Toruń czyli dawne forty
Toruńskie fortyfikacje należą do najlepiej zachowanych systemów obronnych w Europie. Forteczny system powstał w XIX wieku w celu wzmocnienia wschodniej granicy Prus, kiedy Toruń znajdował się na granicy Prus i Rosji, niedaleko rzeki Drwęcy. Dzięki budowie pruskiej twierdzy miasto uzyskało status miasta twierdzy. W trakcie 37 lat powstał rozległy zespół architektury obronnej składający się ze 150 obiektów, w tym 15 dużych fortów. Do Twierdzy Toruń (Festung Thorn) należą również baterie artyleryjskie, schrony piechoty oraz budowle zaplecza.
W celu poznania bliższej historii militarnej miasta polecamy wybrać się do Muzeum Twierdzy Toruń znajdującego się w budynku dawnych Koszar Bramy Chełmińskiej (adres: ul. Wały Generała Władysława Sikorskiego 23, Toruń). Koszary Twierdzy Toruń niegdyś mieściły 160 żołnierzy oraz laboratorium amunicyjne i składały się z trzech skrzydeł, w tym 26 pomieszczeń. Obecnie w dawnych salach zaaranżowano wystawy cennych eksponatów, broni, plansz, makiet oraz urządzeń multimedialnych, które wprowadzają odwiedzających w historię Twierdzy – od średniowiecza aż po koniec II wojny światowej.
Dodatkowym uzupełnieniem zwiedzania Twierdzy Toruń jest wizyta w Forcie IV Żółkiewskiego, położonym na obrzeżach miasta (ul. Bolesława Chrobrego 86, Toruń). To doskonale zachowany fort zewnętrznego pierścienia Twierdzy, będący szczytowym osiągnięciem inżynierii fortecznej i zawierający wszystkie elementy standardowego fortu głównego. Trasa zwiedzania prowadzi przez koszary forteczne, podziemia oraz wały artyleryjskie. Fort można zwiedzać indywidualnie lub w grupach. Dodatkowo obiekt oferuje noclegi w salach wieloosobowych, na oryginalnych łóżkach wojskowych, co pozwala poczuć atmosferę historycznej twierdzy.
Skąd podziwiać Toruń – najlepsze punkty widokowe
W mieście znajdziecie kilka punktów widokowych i miejsc, z których można podziwiać panoramę Torunia oraz piękne widoki. Jednym z najpopularniejszych punktów jest Platforma widokowa „Panorama Torunia” (GPS: 53.00493, 18.61063), położona przy ulicy Majdany, niedaleko dworca kolejowego. Z tarasu widokowego rozciąga się imponująca panorama toruńskiego Średniowiecznego Zespołu Miejskiego, oglądana z przeciwległego brzegu Wisły. Na barierce platformy umieszczono tablicę z panoramą oraz podpisami widocznych miejsc i najważniejszych zabytków.
Idąc mostem imienia Józefa Piłsudskiego także możemy podziwiać wyjątkowe widoki na zabytkową część Torunia. Najlepiej jednak pokonać most pieszo, aby w pełni docenić panoramę miasta, choć przejazd samochodem, autobusem czy tramwajem również pozwala rzucić szybkie spojrzenie na historyczne zabytki.
Kolejnym idealnym punktem obserwacyjnym jest wieża Ratusza Staromiejskiego, z której rozciąga się imponująca panorama nie tylko na zabytkową część miasta, ale również inne dzielnice Torunia. Wejście na wieżę jest płatne.
Będąc w okolicy, koniecznie zobacz
- Ziemia pałucka – okolice Żnina, Wągrowca, Gniezna
- Brodnicki Park Krajobrazowy – spacer wzdłuż jezior polodowcowych
- Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy – miejsce gdzie historia i natura splatają się w harmonijną całość
- Grudziądz – nadwiślańska panorama gotyckich spichlerzy z klimatycznym Starym Miastem i ruinami zamku krzyżackiego
- Bydgoszcz – malownicze spichlerze nad Brdą jako symbol dawnej potęgi handlowej miasta
- Włocławek – przystanek przy Wiśle, czyli z wizytą przy Elektrowni Wodnej
- Ciechocinek – urokliwe uzdrowisko słynące z tężni solankowych
- Bory Tucholskie – park narodowy z rozległymi lasami, jeziorami i nietkniętą przyrodą
- Zamki krzyżackie Ziemi Chełmińskiej – Golub Dobrzyń, Radzyń Chełmiński i Świecie
Przydatne źródła i materiały
- Informacja turystyczna w Toruniu
- Ośrodek informacji turystycznej w Toruniu Visit Toruń
- Muzeum Okręgowe w Toruniu – 7 toruńskich muzeów
- Żywe Muzeum Piernika
- Planetarium im. Władysława Dziewulskiego w Toruniu
- Toruńskie Anioły
- Dom Legend Toruńskich
- Muzeum Etnograficzne w Toruniu
- Bunkier Wisła
Podobał Ci się wpis? Co myślisz o tym miejscu? A może masz jakieś sugestie? Koniecznie daj znać w komentarzu, to dla nas bardzo ważne! A jeśli zauważysz, że coś w artykule jest już nieaktualne, napisz do nas.
